Şark çıbanı: iyileşmeyen yarayı değerlendirme
Uzun süren, büyüyen ve bazen ağrısız olan cilt yarası değerlendirilmelidir. Şark çıbanında tanı, kişiye göre tedavi ve tatarcıktan korunma adımlarını öğrenin.
Şark çıbanı nasıl gelişir?
Şark çıbanı, Leishmania adlı parazitin cildi etkileyen enfeksiyonudur. Başlıca bulaş yolu enfekte tatarcıkların (kum sineklerinin) sokmasıdır; ısırık fark edilmeyebilir. Küçük bir kabarıklık büyüyüp kabuklu veya açık yaraya dönüşebilir ve ağrısız olabilir. Yaranın ağrımaması ya da yavaş büyümesi değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.
Tanı için görüşmeye hazırlık
- Yaranın ne zaman başladığını, büyüyüp büyümediğini ve başka yara olup olmadığını belirtin. Varsa eski fotoğraflar değişimi göstermeye yardımcı olabilir.
- Yaşadığınız veya seyahat ettiğiniz yerleri, kullandığınız ilaçları ve bağışıklığı etkileyen hastalık/tedavileri paylaşın.
- Yaradan örnek veya doku incelemesi gerekebilir. Her cilt yarası şark çıbanı değildir; yalnız görünüşe göre tedaviye başlamayın.
Tedavi neden kişiye göre değişir?
Yaranın sayısı, yeri, büyüklüğü, etkenin türü ve kişinin sağlık durumu kararı etkiler. Yerel uygulamalar veya tüm vücudu etkileyen ilaç tedavileri seçilebilir; izlem ve yan etki kontrolü önemlidir. Kendi kendinize “şark çıbanı kremi”, iğne veya yakıcı madde kullanmayın. Bazı yaralar kendiliğinden iyileşebilse de iz bırakabilir; bunun beklemek için güvenli bir gerekçe olup olmadığını hekim belirler.
Tatarcıktan korunma ve yerel başvuru
Özellikle akşam ve gece açıkta kalan cildi azaltan giysiler ve talimatına uygun böcek kovucu kullanın. Tatarcıklar çok küçük olduğundan ince gözlü sineklik/cibinlik gerekir. Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğünün Şark Çıbanı Tanı ve Tedavi Merkezi bilgisi kaynaklar arasında verilmiştir; gitmeden güncel başvuru ve tedavi günlerini ilgili merkezden teyit edin. Bu merkez Nev’in birimi veya iş ortağı olarak sunulmamaktadır.
Ne zaman daha erken başvurmalı?
İyileşmeyen veya büyüyen yara için değerlendirme alın; yüz/göz çevresi, birden fazla yara veya bağışıklık baskılanması varsa geciktirmeyin. Ateş, belirgin halsizlik, kilo kaybı ya da burun/ağızda yara gibi yeni belirtileri bildirin; bunlar yalnız cilt tipi hastalıkla açıklanmamalıdır. Ciddi nefes darlığı, bayılma veya bilinç değişikliğinde acil yardım için 112’yi arayın.
Bilgi kaynakları
Bu kaynaklar genel bilgilendirme için kullanılmıştır; hastanemizin hizmet kapsamı veya klinik onayı anlamına gelmez.
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı ve tedavi önerisi yerine geçmez. Kendi durumunuzu sağlık ekibinizle görüşün.
Sağlık rehberine dönün